Âdem ile Havva Cennetten Neden Çıktı? Tüm Dinlerden İçimizdeki Hikâye

İnsanlar kutsal kitapları tarih kitabı gibi okur. Aden Bahçesi’nin nerede olduğunu tartışırlar; kimisi Sümer’de olduğunu, ilk insanları Anunnakilerin yarattığını söyler. Bunların hiçbiri önemli değildir. Kutsal kitaplar size tarih öğretmeye çalışmaz. İçinizdeki bir şeyi öğretir. Oradaki her hikâye, sizin içinizdeki bir hikâyedir.

Cennet: Deneyimsiz Birlik

Başlangıçta Âdem ile Havva, Allah’ın bilinciyle birdi. Doğrudan bağlıydılar. İstedikleri her an O’nunla konuşur, O da onlara yapacakları şeyler verirdi. İstedikleri her şey, istedikleri anda gerçekleşirdi. Dilek ile dünya arasında hiçbir mesafe yoktu. Yüksek bilinç budur. Cennetin bir yer olup olmaması önemli değildir; önemli olan haldir.

Ama bu yüzden her şey iyiydi ve hiçbir şey olmuyordu. Bir hikâye yoktu. Allah’la olan içsel bilme vardı, ama deneyim yoktu. Denizi bilmek, denizde yüzmekle aynı şey değildir.

Âdem ile Havva: İçinizdeki İki Yüz

Âdem tek bir erkeğin adı değildir. İbranicede de, Arapçada da, Farsçada da âdem insan demektir. Âdem ile Havva sizin dışınızda duran iki kişi değil, her insanın iki yüzüdür.

Âdem eril yanınızdır: bilinç, Allah’a bağlı olan taraf. Havva dişil yanınızdır: madde, beden, deneyimleyen taraf. Kadın ya da erkek olmanız fark etmez; ikisini de taşırsınız. Yin ve yang gibi, ikisi tek bir varlıktır. Havva’nın hikâyede sonra gelmesi bu yüzdendir: madde, bilinçten sonra gelir.

Meyveye önce Havva’nın uzanması da kadınlarla ilgili değil, maddeyle ilgilidir. Sizin maddi yanınız, deneyimlemek isteyen ilk parçadır. Âdem, yani bilinç, onu takip eder. Yine de asıl kahraman odur, çünkü dersi eve geri taşıyacak olan bilinçtir. Her erkeğin içinde Havva, her kadının içinde Âdem vardır.

Meyve: Bilgi ve Ayrılık

Meyve bilgidir, iyinin ve kötünün bilgisi. Bu bilgiyi aldığınızda bütün bilinçten ayrılırsınız, çünkü inmeye başlarsınız. Aşağıdan bakınca bazı şeyler iyi, bazıları kötü görünür. Yukarıdaki bilinç için iyi ve kötü yoktur; yalnızca olan vardır.

Bilgiyle birlikte deneyim gelir ve bu deneyim bir rüya gibidir. Ruh maddenin rüyasına girer ve rüyada olduğunu unutur.

Peki neden biri cenneti bıraksın? Çünkü ayna sizseniz, kendi yüzünüzü göremezsiniz. Kendinizi tanımak için dışarı çıkıp geri bakmanız gerekir. Işığı bilmek için karanlığa girmeniz gerekir. Ayrılık, bakmayı mümkün kılar.

Yılan: Ego ve Güç

Yılana Şeytan deyin ya da vesvese deyin; o, devreye giren egodur. Onu ayrı bir varlık olarak da görebilirsiniz, ama o aynı zamanda sizin içinizdedir.

Yılan aynı zamanda sizin kendi gücünüzdür. Kundalini dilinde o Şakti’dir, omurganın dibinde kıvrılmış duran enerji. Kendi başına kötü değildir; size aittir. Size bir gerçeği söyler: tıpkı Allah gibi siz de bilebilirsiniz.

Tehlike, onun içine fazla girmektedir. Kendinizi Allah olarak görmeye başlarsanız, bütünüyle ayrılırsınız. Vesvese buydu: Tanrı gibi olacaksınız, hiç ölmeyeceksiniz. Yok olmayacak bir mülk vaat etti ve onları her şeyin yok olduğu mülke indirdi.

Allah Buna Neden İzin Verdi?

Allah her şeyi biliyorsa, bütün bunları neden yarattı? Evet, Allah her şeyi bilir ve bütün bunların deneyimlenmesini istedi. Hikâye bir şeylerin yanlış gittiğini değil, nasıl olduğunu anlatır. Mesele Şeytan’ı, Havva’yı ya da Âdem’i suçlamak değildir. Mesele günah değil, bilmektir. İniş planın bozulması değildi. Planın kendisiydi.

Donmuş An

Her an, Âdem ile Havva’nın o meyveyi yediği anda donmuştur. Onlardan gelecek bütün nesiller aracılığıyla bütün bu deneyimleri yaşıyorlar. Yaşanmış her hayat, her acı ve her sevinç, o tek ısırığın açılmasıdır.

Kartalsız Ateş

Yılan tek başına yalnızca aşağı iner. Bilgi tek başına yalnızca böler. İnsanlığın bugün yaşadığı şey budur. Bilgiyi, bilimi ve teknolojiyi en yüksek bilince teslim olmadan yarattık ve bu kaos getiriyor. Nükleer enerji insanlığa enerji verebilir ya da onu yok edebilir. Yapay zekâ insanlığı kurtarabilir ya da ona karşı dönebilir. Ateş aynıdır; belirleyen, onun en yüksek bilince hizmet edip etmediğidir.

Buradaki amacımız yılana hâkim olmak ve onu Kartal’ın hizmetine vermektir. Kartal Allah değildir; en yüksek bilinçtir, Allah’ın temsilcisidir. Üstünde Kartal olan yılan bilgelik olur. Kartalsız yılan vesvese olur.

Hikâye Sizin İçinizde

O hâlde yalnızca Aden’in nerede olduğunu sormayın. Sizin içinizde nerede olduğunu sorun. Hangi meyveyi yediğinizi, içinizde hangi yılanın konuştuğunu ve kime hizmet ettiğini sorun. İniş bir lanet değildi. Hikâyenin başlangıcıydı. Ve hikâye, rüyada öğrenilen her şeyi eve taşıyan dönüşle biter.

Dinler Ne Söylüyor?

Kuran ve Tevrat. Tevrat’ın Yaratılış kitabında Havva’yı konuşan bir yılan kandırır, Havva meyveyi Âdem’e verir, ardından lanetler gelir ve Hristiyanlık bunun üzerine “ilk günah” öğretisini kurar.

Kur’an’da yılan yoktur; Şeytan ikisine birden vesvese verir. Havva hiçbir yerde suçlanmaz, hatta adı Kuran’da hiç geçmez. İkisi birlikte “Rabbimiz, biz kendimize zulmettik” der (A’râf 7:23), Âdem tövbe eder ve affedilir (Bakara 2:37). Miras kalan bir günah yoktur. Üstelik Allah, Âdem daha yaratılmadan “Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım” buyurmuştur (Bakara 2:30). Yeryüzü baştan beri onun göreviydi.

Tek bir nefis. Yaratılış 1:27’de insan erkek ve dişi olarak birlikte yaratılır. Kur’an’da insanı “tek bir nefisten” ve eşini ondan yaratır (Nisâ 4:1). Önce tek bir varlık, sonra ikisi.

Ateşi getirenler. İblis ateştendir (A’râf 7:12). Yunanlılarda Prometheus ateşi tanrılardan çalıp insanlığa verir. İşaya’daki “seher yıldızı” Latince’de Lucifer, ışık taşıyan demektir ve gelenek bu adı Şeytan’a vermiştir. Hanok Kitabı’nda düşmüş gözcü Azazel insanlara silah yapmayı öğretir ve yeryüzü şiddetle dolar.

İniş ve bilme. Gnostiklerde dişil Bilgelik, Sofya, bilmeyi arzular ve aşağı iner. İskenderiyeli Filon’a göre Âdem akıl, Havva duyular, yılan ise hazdır. Sufiler Allah’ın “Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim” sözünü aktarır ve iç düşmana nefs-i emmâre der. Kuran’daki Kalû Belâ ahdinde ise bütün Âdemoğulları zamandan önce tek bir anda “Evet” der (A’râf 7:172).

Kaynaklar

İskenderiyeli Filon, Alegorik Yorum. Yuhanna’nın Gizli Kitabı. Hesiodos ve Aiskhylos, Zincire Vurulmuş Prometheus. 1. Hanok 8:1.

Kitab-ı Mukaddes: Yaratılış 1:27; 2–3. İşaya 14:12 (metinde Babil kralına hitap eder). Vahiy 12:9.

Kuran: Bakara 2:30, 2:35–38; Nisâ 4:1; A’râf 7:12, 7:19–25, 7:172; Yûsuf 12:53; Tâhâ 20:115–123.

“Gizli bir hazineydim” sözü muteber hadis kitaplarında yer almaz; Sufiler onu mana bakımından doğru kabul eder.